‌

Roma’da Gian Lorenzo Bernini’nin “David” heykeli – Bir Barok şaheseri

1623–24 yıllarında yontulan Gian Lorenzo Bernini’nin David heykeli, tanıdık bir İncil kahramanını bir anlık bir hareket sahnesine dönüştürüyor. Yaklaşık 170 cm (5 ft 7 inç) boyuyla neredeyse gerçek boyutlarda olan mermer heykel, taş fırlamadan hemen önce vücudunu büküyor, dudağını ısırıyor ve güç topluyor. Kardinal Scipione Borghese için yaratılan bu eser, sakin Rönesans idealizminden Barok dönemine doğru belirgin bir kopuşu simgelemektedir. Borghese Galerisi’ne zamanlı giriş bileti ile ya da galerinin sembolizmini ve teatral gücünü derinlemesine ele alan rehberli bir turla eserleri bizzat yerinde inceleyin.

Nerede bulunuyor?

Roma’daki Galleria Borghese’nin zemin katındaki 2 numaralı odada David’i bulabilirsiniz.

Biletler

Giriş, standart Borghese Galerisi biletine dahildir; ayrı bir giriş kartı gerekmez. Zamanlı rezervasyon zorunludur.

Ön-sol görünümle başlayın

Doğrudan tam karşısında değil, merkezden birkaç adım uzakta başlayın. Bu açıdan bakıldığında, David’in gövdesindeki bükülme, sapanın gerilimi ve omuzlarındaki gerginlik, statik bir pozdan ziyade tek bir kesintisiz hareket olarak algılanıyor.

Heykeli yavaşça dolaşın

David’i önden bakılan bir heykelmiş gibi değerlendirmek yerine, etrafında dolaşın. Arka taraf, Bernini’nin figürü gerçek uzaya doğru itmek için askı çizgisini, bükülmüş bacağı ve dönen kalçaları nasıl kullandığını ortaya koyuyor; bu da izleyiciye, salınmadan önce biriken gücü hissettiriyor.

Galeride belirlenen mesafeyi koruyun

David, anıtsal bir heykelden ziyade gerçek boyutlu olduğu için, önce orta mesafeden bakıldığında, ardından da yakından incelendiğinde daha iyi anlaşılıyor. Spiral kompozisyonun tamamını okumak için bir adım geri çekilin, ardından ısırılmış dudağı, çatılmış kaşları ve gerilmiş kasları incelemek için yakına yaklaşın.

Zaman aralığınızın ilk veya son kısmını seçin

Borghese Galerisi’ndeki zamanlı giriş uygulaması ziyaretçi sayısını kontrol altında tutsa da, Bernini salonlarında yine de en dikkat çeken heykellerin etrafında kalabalıklar toplanıyor. İlk 20–30 dakikanız içinde David’i ziyaret edin ya da 2 saatlik zaman diliminizin sonlarına doğru, birçok ziyaretçinin üst kata çıkmış olduğu bir zamanda tekrar gelin.

Galeri kuralları çerçevesinde çekilmiş fotoğraf

Flaşsız fotoğraf çekimi genellikle izin verilir ve en iyi kareler, tam önden çekim yerine hafifçe çapraz bir açıdan elde edilir. Yakındaki ziyaretçilerden kaynaklanan yansımaları önleyin, flaş kullanımından tamamen kaçının ve tripodları ve büyük çantaları odanın dışında tutun.

Bunu, çevresindeki Bernini serisiyle birleştirin

David eserini Proserpina'nın Kaçırılması ve Apollo ve Daphne ile aynı galeri ziyaretinde bir arada inceleyin. Roma’da Bernini’ye odaklanmış yarım günlük bir tur yapmak istiyorsanız, turun ardından Piazza Navona’ya giderek Dört Nehir Çeşmesi’ni ve Santa Maria della Vittoria Kilisesi’nde yer alan Azize Teresa’nın Coşkusu eserini ziyaret edebilirsiniz.

Biliyor muydunuz?

Olağanüstü bir hızla tamamlandı

Bernini, David eserini 1623 ile 1624 yılları arasında, yaklaşık 7 ayda tamamladı. Heykelin karmaşık kıvrımları ve derin oyulmuş detayları göz önüne alındığında, bu hız gerçekten dikkat çekicidir.

Bernini muhtemelen kendi yüzünü kullanmıştır

İlk dönem biyografi yazarları, Bernini’nin Davut’un gergin yüz hatlarını şekillendirirken aynada kendi ifadesini incelediğini aktarmaktadır. Kardinal Maffeo Barberini’nin aynayı tutarak yardımcı olduğu söylenir.

İzleyici, Goliath’a dönüşür

Eski dönem sanatçıları, Davut’u genellikle savaş öncesinde ya da sonrasında tasvir ederlerdi. Bernini sizi heykelin ön tarafına yerleştiriyor; bu nedenle, fiziksel varlığınız olmadan heykel eksik kalıyor.

Arpın varlığı tesadüfi değildir

David’in ayaklarının dibinde bir arp bulunmaktadır; bu, kahramanı İncil’deki ilahi yazarı kimliğiyle ilişkilendirmektedir. Üzerindeki kartal başlı motif, aynı zamanda Borghese ailesinin armasını da anımsatıyor.

Zırh, mesajın bir parçası haline gelir

Üssün yakınında bırakılmış zırh, David’in kaba kuvvet ya da ağır silahlar yerine inanç, çeviklik ve kararlılık sayesinde zafer kazandığını vurgulamaktadır.

Bu eser, Bernini’nin Borghese dörtlüsüne aittir

David, Aeneas, Anchises ve Ascanius, Proserpina'nın Kaçırılması ve Apollo ve Daphne'nin de yer aldığı olağanüstü erken dönem Borghese siparişleri grubunun bir parçasıdır.

Bernini hâlâ yirmili yaşlarındaydı

David’i bitirdiğinde yaklaşık 25 yaşındaydı. O zamana kadar, Roma’da mermer heykellerin neler yapabileceğini yeniden tanımlamaya çoktan başlamıştı.

Modern eleştiri sayesinde ünü giderek arttı

Uzun bir süre boyunca Michelangelo’nun kahramanca sükûneti, Bernini’nin yorumunu gölgede bıraktı. Modern sanat tarihçileri, Bernini’nin David adlı eserini, Barok heykel sanatının hareket, zaman ve katılımdan oluşan yeni dilinin en net örneklerinden biri olarak görmektedir.

*David*'in hikâyesi

Borghese siparişi

Roma’nın en hırslı koleksiyoncularından biri olan Kardinal Scipione Borghese, villasını sanatsal prestijin merkezi haline getirecek eserler yaratması için Bernini’ye sipariş verdi. 1620’lerin başlarında Bernini, mitolojik mermer heykellerle yeteneğini çoktan kanıtlamıştı. David, aynı hırsını bir İncil konusuna da taşıdı. Bu eser, halka açık bir meydan ya da katedral cephesi için değil, özel bir koleksiyon ortamı için oyulmuştur.

Belirleyici anı seçmek

Bernini, Rönesans dönemindeki Davut tasvirlerinden tanıdığımız sakin ve kendine yeten kahraman imajını reddetti. Bunun yerine, sapanın bırakılmasından bir saniyenin kesirini seçti. Bu karar, heykelin tüm duygusal mantığını değiştirdi: Figür, hareketsiz bir halde hayranlıkla izlenmiyor, aksine gelişmekte olan bir olayın tam ortasında karşımıza çıkıyor. Bu eser, anlatı zamanını heykelsi bir biçime dönüştürür.

Mermeri eyleme dönüştürmek

Heykelin spiral şekilli gövdesi, sıkılaşmış çenesi ve daralmış bakışları, yere basmış ayağından gerilmiş sapanına kadar uzanan bir gerilim zinciri oluşturuyor. Bernini, zırh ve arp gibi sembolik detayları da kaideye sıkıştırdı. Bu unsurlar, hikayenin ana hareket patlamasından dikkatleri dağıtmadan hikayeyi sağlam bir temele oturtuyor. Sonuç, bir anıttan çok tiyatroya benziyor.

Kardinalin villasından halka açık müzeye

Tekrar tekrar yer değiştiren pek çok ünlü heykelin aksine, David, anlamını şekillendiren Borghese koleksiyonu bağlamında kalmıştır. Bu villa daha sonra Galleria Borghese adını aldı ve ziyaretçilerin bu heykeli, Bernini’nin diğer erken dönem başyapıtlarıyla birlikte inceleyebilmelerini sağladı. Bu süreklilik önemlidir: eseri, tek başına bir başyapıt olarak değil, özenle kurgulanmış bir dizinin parçası olarak görürsünüz. Hâlâ orijinal ortamının samimi atmosferinden yararlanmaktadır.

Bir Barok eseri

Sanat tarihçileri günümüzde David’i 17. yüzyıl heykel sanatında bir dönüm noktası olarak değerlendiriyorlar. Bu eser, Bernini’nin mermeri, sadece gözlemlenen bir nesneden izleyicinin etrafında gelişen bir olaya nasıl dönüştürdüğünü göstermektedir. Bu heykelin gücü, boyutunda değil; zamanlamasında, yoğunluğunda ve bedensel gerçekliğinde yatmaktadır. İşte bu nedenle, Barok Dönemi Roma’sını ciddiyetle anlamak için bu konu hâlâ hayati önem taşımaktadır.

*David*'i kim yarattı?

Gian Lorenzo Bernini (1598–1680), Roma Barok sanatına yön veren İtalyan bir heykeltıraş, mimar ve tasarımcıydı. David adlı eserinde, heykel sanatını Rönesans'ın dengeli duruşundan uzaklaştırarak tiyatroya yaklaştırdı; hareket, duygu ve anlatıyı tek bir kıvrımlı vücutta bir araya getirdi. Bernini, dinlenmekte olan idealize edilmiş bir kahramanı betimlemek yerine, efor sarf ettiği anı yonttu: sıkılmış çene, çatılmış kaşlar, gergin gövde ve uzayda sıkıca gerilmiş sapan. Bu etkileyici zamanlama, bu heykeli sanatçının Borghese Galerisi’ndeki diğer çığır açan eserleriyle, özellikle de Proserpina’nın Kaçırılması ve Apollo ve Daphne adlı eserleriyle ilişkilendirir; bu eserlerde mermer, sanki et, saç, ağaç kabuğu ve rüzgâr gibi davranıyor gibidir. Bernini daha sonra, aynı hareket ve görkem ustalığını, Aziz Petrus Bazilikası’ndaki Baldachin ve Azize Teresa’nın Coşkusu gibi Roma’daki eserlerine de yansıttı. David, etkisinin neden bu kadar kalıcı olduğunu ortaya koyuyor: Heykel sanatını izleyicinin varlığından ayrılamaz, somut ve anında hissedilebilir bir deneyim haline getirdi.

David’i bir başyapıt yapan nedir? Kendiniz görün

Bernini David split-second action
Spiral composition of Bernini David
Face of exertion on Bernini David
Bernini David interacting with surrounding space
Symbols at the base of Bernini David
Comparison between Bernini David and Michelangelo David
1/6

Bir anlık bir anlatı

Bernini, ne zaferi ne de tefekkür halini tasvir etmez. O, David’in tüm vücudunun tek bir harekete odaklandığı, atışın yapılmasından önceki o anı yakalıyor. Bu seçim, heykele bir aciliyet katıyor ve zamanın kendisini sanat eserinin bir parçası haline getiriyor.

Bir spiral kompozisyon

Figür, gövde, kalçalar, bacaklar ve kollar boyunca kesintisiz bir diyagonal hareketle kıvrılıyor. Etrafında dolaştıkça, cismin silueti hiçbir zaman tamamen sabit bir şekle bürünmüyor. Bu dönme hareketi, Barok heykel sanatının en belirgin özelliklerinden biridir.

Eforun yansıması

Isırılmış alt dudağa, çatılmış kaşlara ve kısılmış gözlere dikkat edin. Bernini, ideal sükûneti gözle görülür bir çabayla değiştirerek duyguyu anatomiye dönüştürür. Yüz, eylemi sadece süslemekle kalmaz; onu tamamlar.

Heykelin bir parçası olarak mekan

Askı dışa doğru uzanıyor ve David’in duruşu odaya doğru açılıyor. Bu, heykelin önceki Davids heykellerinden farklı bir şekilde çevresindeki mekana bağlı olduğu anlamına gelir. Sadece bir kahramana bakmıyorsunuz; onun hareket yolunun tam ortasında duruyorsunuz.

Davut’un ayaklarının dibindeki semboller

Bir kenara atılmış zırh ve arp, İncil’deki öyküyü özenle seçilmiş birkaç nesneye sığdırıyor. Bunlar, onun hem savaşçı Davut hem de ilahi yazarı Davut olduğunu hatırlatır. Bernini, sembolleri ölçülü bir şekilde kullanır; kaideyi anlatımsal ayrıntılarla doldurmak yerine, odak noktasını eylemin üzerinde tutar.

Michelangelo’ya Barok tarzda bir yanıt

Michelangelo’nun David heykeli, anıtsal, kendine yeten ve harekete geçmeye hazır bir duruş sergiliyor. Bernini’nin eseri, gerçek boyutlu, psikolojik ve çarpıcıdır; daha samimi bir deneyim sunmak üzere tasarlanmıştır. Bu karşılaştırma, Barok değerlerinin heykel dilini ne kadar kökten değiştirdiğini ortaya koymaktadır.

Bernini’nin Davut heykeli hakkında sıkça sorulan sorular

Bernini, Davut’u savaş öncesinde sakin bir şekilde beklerken değil, tam saldırı anında tasvir etmiştir. Onun yorumunda, anıtsal bir durgunluktan ziyade hareket, gerilim ve izleyicinin katılımı ön plana çıkmaktadır.

Daha fazla içerik

Biletler

Proserpina’nın Kaçırılması

Rehberli Turlar