Oprichtingsjaar onder paus Sixtus III
Van de vier grote basilieken in Rome neemt Santa Maria Maggiore een bijzondere plaats in: het is de enige die sinds de stichting in de 5e eeuw onafgebroken onder direct pauselijk beheer is gebleven. Terwijl de Sint-Pietersbasiliek symbool staat voor institutionele macht en de Lateraanse basiliek voor bisschoppelijk gezag, verwijst de Liberiaanse basiliek op de Esquilijnheuvel naar iets diepers: de persoonlijke, devotionele band tussen de bisschop van Rome en de Moeder van God.
Oprichtingsjaar onder paus Sixtus III
Pausen die de basiliek flink hebben gesteund
Pauselijke kapellen in de basiliek
De basiliek krijgt een Heilige Deur volgens de jubileumtraditie
Van Sixtus III, die het oorspronkelijke gebouw liet uitbreiden ter ere van de verklaring van het Concilie van Efeze waarin Maria tot Theotokos werd uitgeroepen, tot Franciscus, die hier voor en na elke pauselijke reis kwam bidden, vormt de basiliek een rode draad door 1600 jaar pauselijke geschiedenis. Elke apsis, elke kapel, elk verguld plafond draagt het stempel van een paus.
Dit is niet zomaar een kerk. Het is de autobiografie van het pausdom, vastgelegd in steen, mozaïek en marmer.
Elke eeuw bracht een nieuwe paus die zijn stempel drukte; hier een kapel, daar een plafond; waardoor de basiliek veranderde in een gelaagd verslag van pauselijke ambitie, vroomheid en smaak.
Volgens de overlevering gaf Liberius opdracht tot de bouw van de eerste kerk op deze plek nadat een wonderbaarlijke sneeuwval in augustus de omtrek van het terrein had getekend. Het feest van Onze-Lieve-Vrouw van de Sneeuw (5 augustus) herdenkt deze gebeurtenis tot op de dag van vandaag.
Na het Concilie van Efeze (431) liet Sixtus de basiliek herbouwen en gaf hij opdracht tot de vervaardiging van het beroemdste onderdeel ervan: de mozaïeken op de triomfboog uit de 5e eeuw, die het goddelijke moederschap van Maria uitbeelden. Dit zijn nog steeds enkele van de oudste intacte mozaïekcomplexen in het christendom.
Paschal heeft de apsis verbouwd en het prachtige mozaïek met gouden achtergrond van de gekroonde Maria op de troon aangebracht — waarop ze met een kroon en in keizerlijke gewaden is afgebeeld. Hij liet ook de relikwieën van talrijke martelaren overbrengen, waarmee hij de heilige geografie van de basiliek versterkte.
De eerste franciscaanse paus gaf Jacopo Torriti de opdracht om het prachtige mozaïek in de apsis te maken — de Kroning van de Maagd — dat je vandaag de dag nog steeds kunt zien. Hij heeft ook een belangrijke bijdrage geleverd aan de cosmateske vloer van het schip.
Niet te verwarren met de Sixtijnse Kapel in het Vaticaan: Sixtus V liet hier de weelderige Cappella Sistina bouwen als zijn eigen mausoleum en als relikwieënkapel voor de heilige kribbe. Domenico Fontana ontwierp het als een kapel in de vorm van een Grieks kruis, rijkelijk versierd met kostbaar marmer, fresco’s en de pauselijke graven van Sixtus V zelf.
Paulus V liet de weelderige Cappella Paolina bouwen als een bewuste tegenhanger van de Sixtijnse Kapel aan de overkant van het schip. Hier vind je het vereerde icoon van de Salus Populi Romani in een met edelstenen versierde lijst, en de graven van Paulus V en Clemens VIII, waardoor het een van de meest weelderig versierde ruimtes van heel Rome is.
Benedictus gaf Ferdinando Fuga de opdracht om de barokke loggia-gevel te ontwerpen die je vandaag de dag kunt zien, waarbij de 13e-eeuwse mozaïeken van Filippo Rusuti in de bovenste verdieping behouden bleven. Deze combinatie van behoud en vernieuwing is typerend voor de veelzijdige geschiedenis van de basiliek.
Elke moderne paus heeft een speciale band met de basiliek onderhouden. Johannes Paulus II kwam er regelmatig op bezoek; Franciscus bad voor de Salus Populi Romani voor en na elke internationale reis, een gewoonte die uitgroeide tot een van de meest gefotografeerde rituelen van het hedendaagse pausdom.
Een rondleiding onder leiding van een expert verandert Santa Maria Maggiore van een verzameling meesterwerken in een levend verslag van zeventien eeuwen pauselijke geschiedenis.
📍 Ingangsboog van het schip, centrale basiliek
In opdracht van paus Sixtus III ter ere van het Concilie van Efeze. De reeks taferelen uit het Jezuskind-verhaal plaatsen Maria in haar pas toegekende rol als Theotokos — een directe theologische uitspraak in mozaïek, die vanuit elke plek in het schip te zien is.
Santa Maria Maggiore is een van de vier belangrijkste pauselijke basilieken van Rome. Het staat in direct verband met de paus en speelt al eeuwenlang een centrale rol in pauselijke ceremonies, devotie en beschermheerschap.
Hier liggen verschillende pausen begraven, waaronder paus Nicolaas IV, paus Pius V, paus Sixtus V, paus Clemens VIII en paus Franciscus, wiens graf de basiliek tot een belangrijk modern bedevaartsoord heeft gemaakt.
De Salus Populi Romani is een vereerd Mariabeeld dat in de basiliek te zien is. Pausen hebben er al heel lang voor gebeden, en paus Franciscus stond er bekend om dat hij er voor en na veel van zijn internationale reizen een bezoek aan bracht.
Deze mozaïeken, die kort nadat het Concilie van Efeze de titel van Maria als Moeder van God had bevestigd, zijn gemaakt, geven op beeldende wijze uiting aan geloofsovertuigingen die centraal stonden in de vroege kerk en krachtig werden ondersteund door het pausdom.
De Heilige Deur is een speciale ingang die alleen tijdens jubileumjaren wordt geopend. Pelgrims die er tijdens hun pelgrimstocht langskomen, kunnen de geestelijke zegeningen ontvangen die bij het jubileum horen.
Veel pausen hadden een persoonlijke devotie voor de Maagd Maria en een sterke band met Santa Maria Maggiore. De keuze om hier begraven te worden weerspiegelde die banden en hun wens om te rusten in een van de belangrijkste Maria-heiligdommen van het christendom.
Santa Maria Maggiore Basiliek Toegangskaarten
Ondergrondse rondleiding door de basiliek van Santa Maria Maggiore
Rondleiding basiliek Santa Maria Maggiore
Combo (Bespaar 23%): Santa Maria Maggiore + Entree tickets Vaticaanse Musea